Thuế TNCN — Những Khoản Giảm Trừ Người Đi Làm Hay Bỏ Qua Mỗi Năm
Mỗi tháng công ty tự động trừ thuế TNCN vào lương, và phần lớn người đi làm chưa từng tự hỏi: mình đã khai đủ các khoản được giảm trừ theo luật chưa? Câu trả lời với đa số là chưa — không phải vì gian lận, mà vì đơn giản là không biết những khoản này tồn tại.
Giảm trừ cơ bản — ai cũng có, tự động áp dụng
Theo Nghị quyết 954/2020/UBTVQH14, hai khoản giảm trừ gia cảnh được trừ thẳng vào thu nhập trước khi tính thuế:
- Giảm trừ bản thân: 11.000.000đ/tháng — áp dụng mặc định cho mọi người có thu nhập chịu thuế, không cần đăng ký.
- Giảm trừ người phụ thuộc: 4.400.000đ/người/tháng — chỉ áp dụng khi đã đăng ký với cơ quan thuế qua công ty.
Đây là phần hầu hết mọi người đã biết. Vấn đề nằm ở những khoản dưới đây.
Ba khoản hay bị bỏ qua
1. Cha mẹ già chưa đăng ký làm người phụ thuộc
Nhiều người mặc định "người phụ thuộc" chỉ dành cho con cái, trong khi cha/mẹ (kể cả cha mẹ vợ/chồng) cũng đủ điều kiện nếu không có thu nhập hoặc thu nhập bình quân tháng không quá 1.000.000đ (theo Thông tư 111/2013/TT-BTC). Nếu đang chu cấp cho cha mẹ ngoài độ tuổi lao động hoặc mất khả năng lao động, đăng ký ngay để được giảm trừ 4.400.000đ/người/tháng — số tiền không nhỏ nếu chu cấp cho cả hai bên.
Lưu ý quan trọng: giảm trừ chỉ tính từ tháng đăng ký, không hồi tố về trước. Đăng ký càng trễ, càng mất phần đã qua.
2. Bảo hiểm hưu trí tự nguyện
Khoản đóng vào quỹ hưu trí tự nguyện hoặc mua bảo hiểm hưu trí tự nguyện được trừ trực tiếp vào thu nhập chịu thuế, tối đa 1.000.000đ/tháng (12.000.000đ/năm), theo Thông tư 92/2015/TT-BTC. Đây vừa là công cụ tiết kiệm hưu trí bổ sung cho BHXH, vừa là khoản giảm thuế hợp pháp — nhưng ít công ty chủ động nhắc nhân viên về việc này vì đây là lựa chọn cá nhân, không phải phúc lợi bắt buộc.
3. Đóng góp từ thiện, nhân đạo, khuyến học
Các khoản quyên góp được trừ vào thu nhập chịu thuế — nhưng chỉ khi đóng qua tổ chức, quỹ được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép thành lập và có chứng từ thu hợp lệ. Nhiều người quyên góp trực tiếp cho cá nhân hoặc qua các trang gây quỹ không chính thức — về mặt tình cảm là tốt, nhưng không được công nhận để giảm trừ thuế vì thiếu chứng từ đúng quy định.
Nếu quyên góp thường xuyên với số tiền đáng kể, hãy chọn quỹ có tư cách pháp nhân rõ ràng (Quỹ Bảo trợ trẻ em, Hội Chữ thập đỏ, các quỹ khuyến học được cấp phép...) và giữ lại biên nhận.
Bảng tóm tắt
| Khoản giảm trừ | Mức tối đa | Điều kiện | Căn cứ |
|---|---|---|---|
| Bản thân | 11.000.000đ/tháng | Mặc định | NQ 954/2020/UBTVQH14 |
| Người phụ thuộc | 4.400.000đ/người/tháng | Đăng ký + hồ sơ chứng minh, thu nhập người phụ thuộc dưới 1.000.000đ/tháng | NQ 954/2020, TT 111/2013 |
| Bảo hiểm bắt buộc (BHXH/BHYT/BHTN) | Toàn bộ số đã đóng | Tự động trừ qua lương | Luật BHXH 2014 |
| Bảo hiểm hưu trí tự nguyện | 1.000.000đ/tháng | Có hợp đồng, chứng từ đóng | TT 92/2015/TT-BTC |
| Từ thiện, nhân đạo, khuyến học | Theo số thực đóng | Qua tổ chức được phép, có chứng từ hợp lệ | TT 111/2013 |
Điều đáng lưu ý nhất
Giảm trừ người phụ thuộc và bảo hiểm hưu trí tự nguyện đều không tự động áp dụng — bạn phải chủ động đăng ký hoặc khai báo với công ty/cơ quan thuế. Không ai làm thay bạn việc này, và không làm đồng nghĩa với việc đóng thuế nhiều hơn mức cần thiết một cách hợp pháp có thể tránh được.
Các mức và điều kiện trên áp dụng theo quy định hiện hành, có thể thay đổi theo văn bản pháp luật mới — nên xác nhận lại với bộ phận nhân sự/kế toán công ty trước khi đăng ký.
Sau khi rà soát lại các khoản giảm trừ, nhập lại thu nhập vào Tài Chính Thông Minh để tính chính xác lương net và phân bổ ngân sách theo số thực nhận (xem thêm Lương Gross và Net là gì?).
Nhận bài mới qua email
Mỗi tuần một bài kiến thức tài chính thực tế — không spam, bỏ đăng ký bất cứ lúc nào.
Bài viết liên quan